حوزه‌های کاربرد

برنامه‌ریزی و ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری

وقتی چند طرح توسعه برای بودجه، نیروی انسانی یا ظرفیت اجرایی محدود رقابت می‌کنند، بررسی جداگانهٔ هر پروژه برای انتخاب نهایی کافی نیست. هزینه، ارزش مورد انتظار، وابستگی میان طرح‌ها و زمان‌بندی اجرا تعیین می‌کنند کدام ترکیب از پروژه‌ها با منابع سازمان سازگارتر است.

مدیران در حال ارزیابی پروژه‌های توسعه و تخصیص بودجه
مسائل قابل بررسی

از فهرست طرح‌ها تا انتخاب ترکیب مناسب

هدف این است که گزینه‌ها بر اساس معیارهای روشن، محدودیت‌های منابع و وابستگی‌های مهم مقایسه شوند. معیارها باید با توجه به نوع سازمان و هدف تصمیم تعریف شوند؛ برای نمونه، ارزش مورد انتظار، هزینه، زمان اجرا، ریسک یا تناسب با اولویت‌های راهبردی.

۰۱

اولویت‌بندی پروژه‌ها

مقایسهٔ طرح‌ها با توجه به معیارهای توافق‌شده مانند ارزش مورد انتظار، هزینه، زمان، فوریت یا تناسب با اهداف سازمان.

۰۳

وابستگی میان طرح‌ها

درنظرگرفتن پیش‌نیازها و وابستگی‌ها؛ برای مثال وقتی یک پروژه فقط در صورت اجرای پروژه‌ای دیگر امکان‌پذیر است.

۰۴

مقایسهٔ سناریوهای توسعه

بررسی اثر تغییر سقف بودجه، هزینه‌ها، برآورد ارزش یا محدودیت منابع بر مجموعهٔ پروژه‌های منتخب.

یک مثال از تصمیم‌گیری

ممکن است بهترین پروژه به‌تنهایی، بهترین انتخاب نباشد

فرض کنید چند پروژه امتیاز مناسبی دارند، اما بودجه برای اجرای هم‌زمان همهٔ آن‌ها کافی نیست. اگر فقط پروژه‌ها را بر اساس امتیاز مرتب کنیم، ممکن است ترکیب انتخاب‌شده از سقف بودجه عبور کند یا پیش‌نیازهای لازم را نداشته باشد. بررسی ترکیب‌ها کمک می‌کند انتخاب نهایی، محدودیت‌ها و معیارها را هم‌زمان لحاظ کند.

۱ · تعریف مسئله

طرح‌ها و معیارها

هزینه، ارزش یا امتیاز مورد توافق، منابع لازم، افق زمانی و محدودیت‌های مهم هر پروژه مشخص می‌شود.

۲ · اعمال محدودیت‌ها

بودجه و وابستگی‌ها

سقف بودجه، ظرفیت اجرایی و قواعدی مانند پیش‌نیاز پروژه‌ها در انتخاب ترکیب‌های مجاز لحاظ می‌شوند.

۳ · نتیجه

مقایسهٔ گزینه‌ها

ترکیب‌های پیشنهادی از نظر معیارهای انتخاب و میزان استفاده از منابع مقایسه می‌شوند؛ تصمیم نهایی با درنظرگرفتن ملاحظات سازمان اتخاذ می‌شود.

این مثال توضیحی است و به معنی ارزیابی پروژهٔ یک مشتری یا تضمین نتیجهٔ مالی نیست.

خروجی احتمالی همکاری

چه چیزی می‌تواند تحویل شود؟

راهکار می‌تواند چارچوبی برای ساختارمندکردن انتخاب‌ها باشد؛ میزان پیچیدگی آن باید با اهمیت تصمیم و کیفیت داده تناسب داشته باشد.

  • چارچوب شفاف معیارها، محدودیت‌ها و فرض‌های انتخاب
  • مقایسهٔ گزینه‌ها یا ترکیب‌های مجاز از پروژه‌ها
  • تحلیل سناریوهای بودجه و منابع و نمایش اثر تغییر فرض‌ها
  • ابزار تصمیم‌یار برای ثبت اطلاعات و بازبینی گزینه‌ها، در صورت نیاز

تمرکز این حوزه بر انتخاب و اولویت‌بندی طرح‌های توسعه و سرمایه‌گذاری سازمانی است، نه توصیهٔ خریدوفروش سهام یا سایر دارایی‌های مالی. نتیجه به معیارها، داده‌ها و فرض‌های مورد توافق وابسته است.

شروع گفت‌وگو

برای انتخاب میان چند طرح یا تخصیص بودجه به راهکار نیاز دارید؟

شرح کوتاهی از محدودیت‌ها و هدف تصمیم، نقطهٔ شروع مناسبی است.

مطرح‌کردن مسئله